HISTORIA CHEŁMIŃSKIEGO DOMU KULTURY



P o c z ą t k i ...

      Chełmiński Dom Kultury jest kontynuatorem działalności Powiatowego Domu Kultury, który powstał w 1951 roku i podlegał Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Chełmnie. Jego siedzibą było pomieszczenie na parterze budynku przy ul. Rynkowej 1. Do 1955 r kierownikiem placówki był p. Henryk Kowalewski. Działała wówczas orkiestra dęta, z biegiem czasu powstały: Amatorski Zespół Teatralny oraz Ludowy Zespół Taneczny. Nad pracą zespołów czuwała p. Maria Gmińska - Owczarzak. Działały także różnorodne sekcje muzyczne. W latach 1955-59 obowiązki kierownika Domu Kultury pełnił p. Stanisław Burandt. Wówczas powstaje Klub Kulturalnego Wypoczynku, który dawał rozrywkę tak młodzieży jak i ludziom dorosłym w chwili wolnej od nauki i pracy . Wolny czas można było spędzić w kawiarence przy filiżance dobrej kawy, czytając prasę krajową i zagraniczną, odbywały się też koncerty zespołów muzyczno - wokalnych i satyrycznych działających przy Domu Kultury oraz zapraszanych z zewnątrz. Imprezy uświetniali miejscowi soliści: Henryk Stelmacher i Teresa Tybus. W Klubie odbywały się również konkursy "Zgaduj - Zgadula" o tematyce geograficznej, literackiej i sportowej. Inicjatorem i koordynatorem był wówczas instruktor p. Tadeusz Borowski. Kulturalne spotkania i ich miły nastrój podkreślały miękkie dywany na podłogach, piękne wyściełane krzesła i fotele, ściany przyozdobione papieroplastyką i obrazami oraz toń kwiatów i zieleni, a z głośników płynęły modne wówczas melodie. Na uwagę zasługuje również druga sala klubu, w której odbywały się gry stolikowe, m.in. brydż, szachy i warcaby. W tym czasie Powiatowy Dom Kultury zaczyna rozwijać również działalność zespołów artystycznych. Powstaje min.: Teatralny Zespół Dorosłych, który zadebiutował komedią śpiewno - muzyczną p.t. "Werbel domowy" J.K. Gregorewicza, w opracowaniu muzycznym p. Jerzego Kałdowskiego /wyróżnić należy tu pracę aktorów i amatorów: Marii Rutkowskiej, Gertrudy Owczarzak, Alfonsa Kaniewskiego, Franciszka Smoczyńskiego i Tedeusza Borowskiego/; Teatralny Zespół Dziecięcy, liczący dwadzieścia osiem osób, który zapisał się w pamięci mieszkańców Chełmna wystawieniem baśni J. H. Andersena "Królowa Śniegu" oraz przedstawienia B. Herz "Trzewiczki szczęścia". Dużym powodzeniem i zapotrzebowaniem na występy w całym powiecie cieszyły się: Zespół Estradowy i Kwartet Muzyczny - o czym świadczy fakt, że koncertowały one ponad 30 razy ; Zespoły Taneczne: żeński, dziecięcy i mieszany, rozwijające swą działalność pod kierownictwem choreograficznym p. Gertrudy Owczarzak, która opracowała suitę tańców polskich; Orkiestra Dęta, skupiająca wówczas 30 muzyków pod batutą p. Piotra Andruszkiewicza, dyrektora Ogniska Muzycznego. W swym dorobku orkiestra szczyciła się wyróżnieniami na eliminacjach powiatowych i wojewódzkich . Przy domu kultury istniała także Mała Orkiestra Symfoniczna oraz zespoły: recytatorski i czytelniczy, prowadząc prężną działalność, organizując szkolne, miejskie i powiatowe konkursy oraz spotkania z aktorami, pisarzami i poetami. Instruktorzy Powiatowego Domu Kultury służyli swą metodyczną pomocą wszystkim świetlicom w powiecie. Za ówczesną działalność oraz duże osiągnięcia i sukcesy domu kultury w Chełmnie, szczególne uznanie należy się kierownikowi p. Stanisławowi Burandtowi, który w codzienną pracę wkładał mnóstwo energii, pomysłowości i zapału przy współpracy z całym personelem. Wszystko to sprawiło, że placówka kultury nie potrzebowała specjalnej reklamy, uchodziła bowiem za najlepszą w województwie, a z jej doświadczeń korzystały inne tego typu instytucje. Na uwagę zasługuje p. Barbara Dziekan - aktorka teatralna i filmowa. Urodziła się w Chełmnie 1951 roku, była absolwentką Chełmińskiego Liceum Ogólnokształcącego, w latach 1958/59 wychowanką zespołów działających przy Powiatowym Domu Kultury. W 1974 roku ukończyła Państwową Akademię Teatralną i Filmową w Łodzi. Występowała na scenach Łodzi i Warszawy jako laureatka Europejskiego Festiwalu Teatralnego w Edenburgu. Obecnie jest wykładowcą Państwowej Akademii Teatralnej w Warszawie i Łodzi. 1 sierpnia 1959 r stanowisko kierownika powierzono p. Tadeuszowi Borowskiemu. Od tego roku zaczęły powstawać Kluby Działalności Kulturalnej, Kluby Ruchu i Rolnika, Świetlice Wiejskie pod patronatem Gromadzkich Rad Narodowych.


W  l a t a c h  s z e ś ć d z i e s i ą t y c h  ...

      Na początku lat 60 w budynku domu kultury oddano do użytku piwnicę, której nadano nazwę "SFINKS". Pomieszczenia piwniczne uporządkowała w czynie społecznym młodzież, wystrój był dziełem plastyka toruńskiego - p. Jakubowskiej. W "SFINKSIE" odbywały się: ogólnopolskie turnieje recytatorskie, spotkania z aktorami, wieczory muzyczne, a na co dzień działały kluby zainteresowań: dyskusyjny klub społeczno - polityczny, turystyczno - krajoznawczy, poezji i muzyki, młodych archeologów, rytmów młodzieżowych "BIG BEAT", klub szachowy "PIONEK" oraz kółko fotograficzne z odpowiednio wyposażoną ciemnią. Powstały i działały również zespoły: teatralny, taneczny, plastyczny i rytmiki dziecięcej. Poza tym odbywały się spotkania z literatami i plastykami, których prace eksponowano w pomieszczeniach Powiatowego Domu Kultury. Powstał również Uniwersytet Wiedzy Powszechnej, a zajęcia prowadzili wyspecjalizowani wykładowcy spoza Chełmna. Poradnię Pracy Kulturalnej prowadził p. Tadeusz Borowski, którego w obowiązkach była też obsługa wszystkich imprez kulturalnych oraz dożynek odbywających się na terenie miasta i powiatu. W 1963 roku przy Powiatowym Domu Kultury powstaje Chełmińskie Towarzystwo Kulturalne, które swą działalność skupiało na gromadzeniu materiałów świadczących o polskości Ziemi Chełmińskiej oraz rozwijaniu amatorskiej twórczości artystycznej. W latach 1965-67 rodowita chełminianka, pani Bogumiła Dziekan, pracuje w domu kultury jako instruktor kulturalno- oświatowy. W latach późniejszych dała poznać się jako pisarka tomików, opowiadań, między innymi o Chełmnie p.n. "Podwójne Urzeczenie". Obecnie zamieszkuje w Warszawie. Pod kierownictwem p. Edwarda Witkowskiego, od 1969 roku zaczęła funkcjonować Powiatowa Poradnia Pomocy Działalności Kulturalnej dla Placówek Wiejskich, świadcząc dla nich poradnictwo. W powiecie chełmińskim istniały wówczas : 23 Kluby Ruch, 17 Klubów Rolnika, 9 świetlic i 12 Ognisk Przyszkolnych. Od roku 1969 wokół Powiatowego Domu Kultury zaczęły skupiać się seniorki, które utworzyły klub liczący ok. 100 osób, późniejsze "KOŁO STARSZYCH PAŃ". Działający już zespół muzyczny pod kierownictwem p. Piotra Talkowskiego z powodzeniem koncertował w mieście jak i powiecie. Nadzór merytoryczny i finansowy nad działalnością Domu Kultury sprawował Wojewódzki Dom Kultury w Bydgoszczy.

L a t a   s i e d e m d z i e s i ą t e  i  o s i e m d z i e s i ą t e ...

      W latach 70-tych na uwagę zasługuje amatorska działalność lek. med. p. Czesława Andruszkiewicza, który rzeźbił figury z gipsu i eksponował je na wielu wystawach. W późniejszych latach przekazał swoje dzieła, by zdobiły wnętrza kinoteatru RONDO. Był również wiernym działaczem Chełmińskiego Towarzystwa Kulturalnego. Bardzo dużym zainteresowaniem mieszkańców cieszyły się międzynarodowe turnieje bokserskie oraz eliminacje Ogólnopolskiego Konkursu Piosenki Radzieckiej. Od roku 1974 Powiatowy Dom Kultury staje się gospodarzem obiektu kinoteatru RONDO. Fakt ten umożliwił organizowanie różnego rodzaju spotkań kulturalnych, wystaw, cyklicznych spektakli Operetki Bydgoskiej, Teatru im. W. Horzycy, Baju Pomorskiego i Estrady. W 1975, w kolejnym już plenerze malarskim, uczestniczyło 45 artystów. W roku 1975, po zmianach w strukturze administracyjnej państwa, Powiatowy Dom Kultury zmienił nazwę na Chełmiński Dom Kultury i w związku z tym rozpoczął współpracę z Wojewódzkim Wydziałem Kultury i Wojewódzkim Domem Kultury w Toruniu. Dotychczasowy kierownik p. Tadeusz Borowski w roku 1981 przechodzi na emeryturę, a nowym zostaje p. Maria Kaznowska. W swej pracy kontynuuje działalność sekcji, klubów i kół zainteresowań, zaś nowością jest utworzenie dziecięcego zespołu tanecznego PROMYK. Zdobywa on szybko uznanie publiczności miasta, następnie bierze udział w przeglądach regionalnych , wojewódzkich, w festiwalach dzieci i młodzieży w Łomży i Koninie, występuje w Dożynkach Centralnych w Warszawie oraz gościnnie w Holandii i Częstochowie. Po rezygnacji p. Marii Kaznowskiej zespół prowadzi p. Stanisław Nowak - Tarnava. W latach 1982 - 1992 funkcję dyrektora Chełmińskiego Domu Kultury pełni p. Piotr Korzecki. W 1982 r aktywną działalnością odznaczył się Klub Miłośników Chełmna "CULMUS", którego członkowie organizowali różnego rodzaju imprezy rekreacyjno - wypoczynkowe, mające na celu poznanie Chełmna i jego okolic. W tym samym roku klub szachowy "PIONEK" obchodził jubileusz 30 lecia i z tej okazji organizowane były turnieje i maratony szachowe. Na scenie kinoteatru RONDO odbywały się spektakle teatralne, występy zespołów muzycznych: Stalowy Bagaż, Bajm, Klincz, Lady Pank, Turbo i Republika. Oprócz tego koncertowała również kapela podwórkowa Klika Dominika z Gdańska. Nowością było zorganizowanie Wojewódzkiego Przeglądu Zespołów Tanecznych. Widzowie mieli okazję zapoznać się z wystawami sztuki użytkowej, malarstwa m.in. pracami p. Tadeusza Małachowskiego, które prezentowane były w holu RONDA. Natomiast prace poplenerowe studentów UMK z Torunia mieszkańcy mogli podziwiać na wystawach organizowanych przy murach obronnych naszego grodu. W tym okresie bardzo prężną działalność prowadził Dyskusyjny Klub Filmowy. Cotygodniowe projekcje filmów poprzedzane były prelekcjami i dyskusjami. Członkowie DKF mieli przez to okazję zagłębiać tajniki filmu. W pomieszczeniach Piwnicy z recitalami występowały takie sławy jak: Witold Pyrkosz, Bogusław Bielewski, Grażyna Barszczewska i inni. Niesłabnącym powodzeniem cieszyły się wieczory poezji śpiewanej, a także projekcje filmów i bajek rysunkowych dla dzieci. W roku jubileuszu 750 lecia Chełmna, który przypadł w 1983 roku, Chełmiński Dom Kultury włączył się w organizację obchodów. W ramach imprez kulturalnych wystąpiły m.in. Zespół Pieśni i Tańca z Bułgarii, Szwecji, Jugosławii, Rumunii, Francji i Chór Lira z Czechosłowacji. W nocy z 14 na 15 lutego 1984 r spłonęła siedziba Chełmińskiego Domu Kultury przy ul. Rynkowej 1. Działalność została przeniesiona do pomieszczeń na zapleczu kinoteatru RONDO. Mimo przeciwności, Chełmiński Dom Kultury poszerzył swoją działalność o klub karate, który skupiał dzieci i młodzież umożliwiając im rozwijanie zainteresowań i naukę "walk wschodu", co między innymi uwidocznili w widowisku pt. "Śpiewam radości człowieczej mocy" zorganizowanym w amfiteatrze. W 1985 roku nastoletni wówczas Piotr Pejka wraz z entuzjastami scence fiction zakłada klub fantastyki, który staje się organizatorem dorocznych imprez MINI-CON. Po likwidacji powiatów (1985/86) Chełmiński Dom Kultury zaprzestaje działalności w placówkach wiejskich, utrzymuje natomiast współpracę i poradnictwo dla gminnych ośrodków kultury, co trwa do 1991 roku. W 1986 r przy domu kultury powstał klub kulturystyczny ACHILLES , dzięki któremu zorganizowane zostały I Otwarte Mistrzostwa Chełmna w Kulturystyce. W kino-teatrze RONDO kontynuowano występy zespołów muzycznych ze słynnymi wokalistami z Polski i z zagranicy m.in. Hanną Zagarową. Chełmiński Dom Kultury był organizatorem konkursu Piosenki Żołnierskiej i Partyzanckiej, a także Rejonowych Eliminacji Piosenki Radzieckiej oraz prezentacji dorobku kulturalnego szkół i placówek kultury. W tym okresie rozpoczął działalność teatrzyk kukiełkowy. Prócz tego, że kontynuowano w hollu RONDO różne wystawy, ponownie zaprezentowano rzeźby w gipsie dr Czesława Andruszkiewicza, wystawy malarstwa p. Edwarda Górskiego, p. Haliny Piotraszewskiej, p. Cezarego Bodzianowskiego i p. Michała Mazura. W ramach DNI CHEŁMNA w 1986 roku po raz pierwszy odbył się Ogólnopolski Konkurs Tańca Disco, który wszedł na stałe do kalendarza imprez organizowanych przez Chełmiński Dom Kultury. W pamięci uczestników i widzów zapisały się takie wydarzenia jak: spotkanie z krytykiem filmowym p. Leonem Bukowieckim i występ zespołu estradowego BABSZTYL. Na uwagę zasługuje widowisko plenerowe p.t. "Modlę się ptaków uśpieniem". Scenarzystą, choreografem i reżyserem był p. Stanisław Nowak - Tarnava. W spektaklu wystąpiły zespoły: Teatr Tańca Ludowego "POLANIE" z Częstochowy, Dziecięcy Zespół Taneczny "SPLOT" z Częstochowy, Dziecięcy Zespół Taneczny "PROMYK" z Chełmna, recytatorzy i uczniowie pełniący rolę statystów. W roku 1987 dom kultury włączył się do akcji charytatywnej na fundusz pomocy dzieciom i dochód z imprezy "Miej serce i patrz w serce" z udziałem artysty Krzysztofa Cwynara przeznaczył na ten cel. W tym samym roku odbyły się imprezy związane z szeroką prezentacja amatorskiej twórczości scenicznej, a były to: "Festiwal Piosenki Strażackiej"  oraz "Przegląd Amatorskich Zespołów Artystycznych Wsi". W 1988 roku pierwszy raz w historii miasta zostały zorganizowane wybory MISS CHEŁMNA, które przez kilka lat były imprezą cykliczną. Rok później powstał przy Chełmińskim Domu Kultury Zespół Tańca Ludowego "CHEŁMINIACY", którego instruktorem był p. Marcin Góra. W tym też roku w ramach DNI GRUZJI w Polsce, w domu kultury odbyły się występy folklorystyczne, w których swój dorobek prezentowały zespoły z Holandii, Niemiec i Stanów Zjednoczonych. Rok ten był bardzo bogaty w kontakty z zagranicznymi artystami, bowiem dom kultury nie tylko gościł u siebie zespoły ale i nasz dorobek artystyczny prezentował w Holandii i Bułgarii, m.in.: dziecięcy zespół taneczny PROMYK i Kapela Podwórkowa "BUM".


W  l a t a c h  d z i e w i ę ć d z i e s i ą t y c h   i  o b e c n i e ...
 
Uchwałą Zarządu Miasta, z dniem 1 czerwca 1991 roku przenosi się działalność Chełmińskiego Domu Kultury do budynku przy ulicy Świętojerskiej 3. W latach 1991 - 92 mieszkańcy Chełmna mogli podziwiać artystów z kabaretów : OT-TO, POD EGIDĄ z Janem Pietrzakiem oraz występy zespołów STARE DOBRE MAŁŻEŃSTWO, NOCNA ZMIANA BLUESA. P. Władysław Knap, po wielu latach wznawia działalność motocrossową. Najpierw rozpoczyna od imprezy pod nazwą GYMKANA, która odbywa się po dziś dzień jeden raz w roku. Utworzony przy domu kultury klub motocrossowy WISŁA usamodzielnił się i działa jako odrębna placówka do dnia dzisiejszego. W czerwcu 1992r, w wyniku konkursu, dyrektorem Chełmińskiego Domu Kultury został p. Wiesław Tylicki. W tym samym czasie ulega likwidacji Młodzieżowy Domu Kultury, w związku z czym Zespół Pieśni i Tańca "POMORZE" i "Orkiestra Dęta" zostają włączone w działalność Chełmińskiego Domu Kultury. W 1993 r dochód z Koncertu Kolęd i Pastorałek pierwszy raz przeznaczono na fundusz Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. I od tej pory dom kultury włączył się w ogólnopolską akcję tego przedsięwzięcia. W latach 1994-96 na scenie Rondo występowali: bracia Damięccy, zespoły: SKALDOWIE, ZDROWA WODA, PROLETARIAT, ŻUKI. Rok 1996 - dyrektorem placówki w wyniku konkursu zostaje p. Janusz Napora. Kontynuowane i poszerzane są formy zajęć wynikające z potrzeb środowiska i tradycji. Na uwagę zasługuje fakt, że w ciągu niespełna roku ilość osób uczestnicząca w prowadzonych zajęciach podwoiła się i wynosi ok. 500. Możliwość realizacji zainteresowań dzieci, młodzieży i dorosłych możliwa jest dzięki dużemu poparciu mieszkańców i władz Chełmna. Mogą oni rozwijać swoje zainteresowania w bardzo prężnie działających kołach zainteresowań:; modelarskiej; plastycznej; fotograficznej; muzycznej; tanecznej /min. znany w całym kraju FLASH/; dziennikarskiej; teatralnej; rytmicznej; szachowej oraz Klubie Seniora. Z dużym powodzeniem funkcjonują zespoły wokalne i wokalno instrumentalne. Do zespołów znanych nie tylko w Polsce, ale również poza granicami należą ORKIESTRA DĘTA, ZPiT "POMORZE" oraz ZTL "KUNDZIA". Zespołem najczęściej pojawiający się na ulicach naszego pięknego miasta jest "Orkiestra Dęta". W swojej długiej historii ma wiele znaczących sukcesów w kraju i za granicą. Z jednakową pasją muzycy występują na wielkich festiwalach międzynarodowych i festynach osiedlowych. Od 1996 roku orkiestrze towarzyszy wspaniała grupa "Mażoretek", Roztańczone dziewczęta robią furorę podczas każdego występu. Zespół przygotowany jest do występu przy każdej okazji. Członkowie zespołu świetnie czują się w utworach typowo marszowych jak i w szlagierach współczesnej muzyki rozrywkowej. Swoimi żywiołowymi koncertami urozmaica uroczystości państwowe, kościelne, festyny, dożynki itp. Bardzo zróżnicowany repertuar i jednolite mundury pozwalają na zabezpieczenie także uroczystości wojskowych. Od kilku lat honorowy patronat nad zespołem sprawuje Bank Spółdzielczy w Chełmnie. Zespół Pieśni i Tańca "Pomorze", istniejący już ponad 25 lat, prezentuje narodowe tańce polskie oraz tańce z niemal wszystkich regionów naszego kraju. W swojej historii ma wpisaną niezliczoną ilość koncertów na scenach krajowych i zagranicznych. W skład członków zespołu wchodzą dzieci, młodzież oraz dorośli od 10 do 40 lat. Tancerze w większości rekrutują się z podstawowych i ponad podstawowych szkół miejskich. Tworzą pięć grup tanecznych, składających się z 26 osób każda. Przy zespole działa kapela ludowa, w której oprócz tradycyjnych wykorzystywane są również autentyczne instrumenty ludowe. Każdy występ Zespołu Pieśni i Tańca "POMORZE" jest dla widowni niezapomnianym przeżyciem. Na fantastyczny efekt tych koncertów składa się żywiołowa muzyka, kunszt tancerzy, no i przede wszystkim ich młodość. Równie bogaty i różnorodny repertuar prezentuje Zespół Tańca Ludowego "Kundzia", który także od wielu lat działa przy ChDK. Zespół tworzy grupa młodych ludzi pełna temperamentu, naturalnej świeżości i ekspresji tanecznej, która potrafi ukazać piękno folkloru tanecznego wielu regionów Polski. Zespół może się poszczycić wieloma prestiżowymi nagrodami zdobytymi na festiwalach krajowych jak i zagranicznych. Prezentuje się doskonale na małych wiejskich festynach i wielkich scenach całej Europy. Jedną z wielu atrakcyjnych ofert Chełmińskiego Domu Kultury jest grupa Black Band. Zespół wykonuje utwory z lat 80. m. in. takich gwiazd jak: Perfect, Lady Pank, U2, Guns'n'Roses czy Oddział Zamknięty. Ich występy są owacyjnie przyjmowane zarówno przez ludzi starszych, jak i przez trochę młodsze pokolenie. Oprócz szlagierów z lat osiemdziesiątych, zespół posiada własne kompozycje. W brzmieniu i stylu przypominają one tamte przeboje i tak samo uzewnętrzniają emocje młodego pokolenia. Obecnie grupa zmieniła wokalistę i basistę oraz zmieniła nazwę na "HELL'S COAST" Dom Kultury, na miarę swoich możliwości, stara się obejmować patronatem wszelkiego rodzaju działania i osoby przejawiające zainteresowanie kulturą w szerokim tego słowa znaczeniu. W Chełmińskim Domu Kultury odbywają się cykliczne spotkania ludzi twórczych, kreatywnych, miłośników kultury, sztuki i nauki. Nieformalna grupa, której od początku przewodzi pan Marek Pacholak, obrała nazwę "CHEŁMIŃSKA KUŹNIA". Bardzo ścisła współpraca z działającymi na terenie miasta stowarzyszeniami kulturalnymi, szkołami i instytucjami widoczna jest podczas organizacji imprez kulturalno - rekreacyjnych czy różnego rodzaju przedsięwzięć i propozycji kierowanych do mieszkańców miasta i turystów.

DZIAŁALNOŚC PLACÓWKI możecie Państwo poznać oraz śledzić na stronach internetowych. Tą drogą można się równie łatwo skontaktować.

Dyrektor: mgr Janusz Napora
Kierownik ds. organizacji imprez: mgr Marcin Dombrowski
ul. Dworcowa 40a, 86-200 Chełmno; tel./fax. 056 686 48 08
INTERNET: www.chdk.pl E-Mail: chelmno@chdk.pl

Dziękujemy pani Urszuli Frąckiewicz i panu Stanisławowi Burandt za pomoc w opracowaniu historii ChDK.

Opracowanie: Janusz Napora; Lidia Wszołek
 


Wytworzył: Janusz Napora (12 maja 2006)
Opublikował: Janusz Napora (12 maja 2006, 09:53:20)

Ostatnia zmiana: Janusz Napora (23 września 2008, 14:49:47)
Zmieniono: Aktualizacja

rejestr zmian tej informacji »


Liczba odsłon: 9090

wersja do zapisu wersja do druku

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Cookies.

Zamknij